 |
|
 |
|
|
|
 |

ANITKABİR
Türk Kurtuluş Savaşı’nın ve Türk İnkılâplarının büyük önderi
Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün, Türk
vatanının bağımsızlığını kazanması için giriştiği savaş ve Türk
milletini çağdaş uygarlık seviyesine ulaştırmak amacıyla
gerçekleştirdiği inkılâplarla geçen yaşamı 57 yıl sürmüş ve
Büyük Önder 10 Kasım 1938’de ebediyete intikal etmiştir.
ANITKABİR’İN İNŞASI
Anıtkabir projesinin belirlenmesinden sonra, inşaatın
başlayabilmesi için ilk aşamada kamulaştırılma çalışmalarına
başlandı. Anıtkabir’in inşaatı ise 9 Ekim 1944’de görkemli bir
temel atma töreni ile başladı. Anıtkabir’in inşası 9 yıllık bir
süre içinde 4 aşamalı olarak yapılmıştır.
Birinci Kısım İnşaat
1944-1945:
Toprak seviyesi ve aslanlı yolun istinat duvarının yapılmasını
kapsayan birinci kısım inşaata 9 Ekim 1944’te başlamış ve
1945’te tamamlanmıştır.
İkinci Kısım İnşaat
1945-1950:
Mozole ve tören meydanını çevreleyen yardımcı binaların
yapılmasını kapsayan ikinci kısım inşaat 29 Eylül 1945’te
başlamış, 8 Ağustos 1950’de tamamlanmıştır. Bu aşamada inşaatın
kâgir ve betonarme yapı sistemine göre, temel basıncının
azaltılması göz önünde tutularak, anıt kütlesinin “temel
projesinin” hazırlanması kararlaştırılmıştır. 1947 yılı sonuna
kadar mozolenin temel kazısı ve izolasyonu tamamlanmış ve her
türlü çöküntüleri engelleyecek olan 11 metre yüksekliğinde
betonarme temel sisteminin demir montajı bitirilme aşamasına
gelmiştir.
 |
Üçüncü Kısım İnşaat
1950:
Anıtkabir üçüncü kısım inşaatı, anıta çıkan yollar, aslanlı
yol, tören meydanı ve mozole üst döşemesinin taş kaplaması,
merdiven basamaklarının yapılması, lahit taşının yerine
konması ve tesisat işlerinin yapılmasını kapsıyordu.
Dördüncü
Kısım İnşaat 1950-1953:
Anıtkabir’in 4. kısım inşaatı ise şeref holü döşemesi,
tonozlar alt döşemeleri ve şeref holü çevresi taş profilleri
ile saçak süslemelerinin yapılmasını kapsıyordu. Dördüncü
kısım inşaat 20 Kasım 1950’de başlamış ve 1 Eylül 1953’te
bitirilmiştir.
RASAT TEPE
(ANIT TEPE)
Anıtkabir yapılmadan önce rasat istasyonu bulunması
dolayısıyla Anıttepe’nin ismi Rasattepe idi. Bu tepede, M.Ö
12. yüzyılda Anadolu’da devlet kuran Frig uygarlığına ait
tümülüsler (mezar yapıları) bulunmaktaydı. Anıtkabir’in
Rasattepe’de yapılmasına karar
verildikten sonra bu tümülüslerin kaldırılması için
arkeolojik kazılar yapıldı. Bu tümülüslerden çıkarılan
eserler, Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde sergilenmektedir. |
BARIŞ PARKI
Anıtkabir; Atatürk’ün “Yurtta Sulh, Cihanda Sulh” özdeyişinden
ilham alınarak, çeşitli yabancı ülkelerden ve Türkiye’nin bazı
bölgelerinden getirilen fidanlarla oluşturulan Barış Parkı
içinde yükselmektedir. Afganistan, A.B.D., Almanya, Avusturya,
Belçika, Çin,
Danimarka, Finlandiya, Fransa, Hindistan, Irak, İngiltere,
İspanya, İsrail, İsveç, İtalya, Japonya, Kanada, Kıbrıs, Mısır,
Norveç, Portekiz, Yugoslavya ve Yunanistan’dan çeşitli ağaç ve
fidanlar getirilmiştir. Bugün Barış Parkı’nda 104 ayrı türden
yaklaşık 48.500 adet süs ağacı, ağaççık ve süs bitkisi
bulunmaktadır.
İSTİKLAL KULESİ
Aslanlı yolun sağ başındaki İstiklal Kulesi’nin iç duvarlarında
bulunan kabartmada, ayakta duran ve iki eliyle kılıç tutan bir
gencin yanında bir kaya üzerine konmuş kartal figürü
görülmektedir. Kulenin içinde ise Anıtkabir maketi ile
Anıtkabir’i tanıtıcı ışıklı panolar
bulunmaktadır.
HÜRRİYET KULESİ
Aslanlı Yol’un sol başında bulunan Hürriyet Kulesi içindeki
kabartmada; elinde kağıt tutan melek figürü ile meleğin yanında
şaha kalkmış bir at tasvir edilmiştir. Kule içinde Anıtkabir’in
inşaat çalışmalarını gösteren fotoğraf sergisi ve inşaatta
kullanılan taş örnekleri bulunmaktadır.
KADIN HEYKEL
GRUBU
İstiklal kulesinin önünde, ulusal giysiler giymiş üç kadından
oluşan bir heykel grubu vardır. Bu kadınlardan kenarlardaki
ikisi yere kadar uzanan kalın bir çelenk tutmaktadır. Başak
demetlerinin meydana getirdiği çelenk bereketli yurdumuzu temsil
etmektedir. Soldaki kadın, ileri uzattığı elindeki kapla
Atatürk’e tanrıdan rahmet dilemekte, ortadaki kadın eliyle
yüzünü kapamış ağlamaktadır. Bu üçlü grup, Türk kadınlarının
Atatürk’ün ölümünün derin acısı içinde bile gururlu, ağırbaşlı
ve azimli oluşunu dile getirmektedir. Heykel grubu Hüseyin
Özkan’ın eseridir. |
ERKEK HEYKEL GRUBU
Hürriyet Kulesi’nin önünde üç erkekten oluşan heykel grubu vardır.
Sağdaki erkek başında miğferi ve kalın kaputu ile Türk askerini temsil
ederken, onun yanında elinde kitabı ile Türk gençliğini ve aydın insanı,
biraz gerisinde ise yerel kıyafetlerle Türk köylüsü temsil edilmiştir.
Her üç heykelin yüzünde derin acı ile Türk milletinin kendine özgü
ağırbaşlılığı ve yüksek irade gücü dile getirilmiştir. Heykel grubu,
Hüseyin Özkan’ın eseridir.
 |
ASLANLI YOL
Ziyaretçileri Atatürk’ün yüce huzuruna hazırlamak için yapılmış
olan 262 m. uzunluğundaki yolun iki yanında oturmuş pozisyonda 24
aslan heykeli bulunmaktadır. Atatürk’ün Türk ve Anadolu tarihine
verdiği önem sebebiyle, Anadolu’da uygarlık kuran Hititlerin sanat
üslubu ile yapılan aslan heykelleri kuvvet ve sükuneti temsil
etmektedir. Heykeller Hüseyin Özkan’ın eseridir. |
TÖREN MEYDANI
Aslanlı yolun sonunda yer alan tören meydanı 129 x 84,25 m.
boyutlarındadır.15.000 kişi kapasiteli bu alanın zemini; siyah, kırmızı,
sarı ve beyaz renkte traverten taşlardan oluşan 373 adet halı ve kilim
deseniyle bezenmiştir.
MEHMETÇİK KULESİ
Aslanlı yolun bitiminde sağda Mehmetçik Kulesi yer almaktadır. Kulenin
dış yüzeyinde yer alan kabartmada; cepheye gitmekte olan Mehmetçiğin
evinden ayrılışı ifade edilmektedir. Bu komposizyonda, elini asker
oğlunun omuzuna atmış onu vatan için savaşa gönderen
hüzünlü, fakat gururlu anne tasvir edilmiştir. Kabartma Zühtü
Müridoğlu’nun eseridir.
ATATÜRK VE TÜRK
DEVRİMİ KÜTÜPHANESİ
Mehmetçik ve Zafer kuleleri arasında yer alan; müze, kitaplık ve
Kültürel Faaliyetler Müdürlüğü’nün içindeki birimde “Atatürk ve Türk
Devrimi Kütüphanesi” bulunmaktadır. Atatürk, milli mücadele ve
inkılâplar konulu Türkçe ve yabancı dillerde kitapların bulunduğu bir
“İhtisas Kütüphanesi” olarak, her kesimden araştırmacı ve okuyucuya
hafta içi 09.00-12.30 / 13.30-17.00 saatleri arasında hizmet
vermektedir.
 |
İSMET İNÖNÜ’NÜN LAHTİ
Barış ve Zafer Kuleleri arasında yanları açık sütunların
oluşturduğu galerinin ortasında 25 Aralık 1973 yılında vefat eden
Atatürk’ün en yakın silah arkadaşı, Türk Milli Mücadelesinin Batı
Cephesi komutanı
ve ikinci Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün sembolik lahdi
bulunmaktadır. Mezar odası alt kattadır. |
ZAFER KULESİ
Kule içinde Atatürk’ün naaşını 19 Kasım 1938’de İstanbul Dolmabahçe
Sarayı’ndan alarak Sarayburnu’nda donanmaya teslim eden top arabası
sergilenmektedir.
BARIŞ KULESİ
Kulenin içinde ise Atatürk’ün 1935-1938 yılları arasında kullandığı
Lincoln marka tören ve makam otomobilleri sergilenmektedir.
23 NİSAN KULESİ
Kulede Atatürk’ün 1936-1938 yılları arasında kullandığı Cadillac marka
özel otomobili sergilenmektedir.
 |
BAYRAK DİREĞİ
Anıtkabir’in Çankaya yönündeki 28 basamaklı tören meydanına
giriş merdivenlerinin ortasında, tek parçalı yüksek bir direk
üzerinde Türk bayrağı dalgalanır. Amerika’da özel olarak yaptırılan
33.53 m. yüksekliğindeki bu direk, Avrupa’daki tek parça çelik
bayrak direklerinin en yükseğidir. Direğin 4 metresi kaidenin
altında kalmaktadır. Amerika’da yaşayan Türk asıllı Amerika
vatandaşı Nazmi Cemal tarafından, kendi bayrak direği fabrikasında
imal edilerek 1946 yılında Anıtkabir’e hediye edilmiştir. |
MİSAK-I MİLLİ KULESİ
Kulenin ortasında Anıtkabir’de icra edilen törenlere katılan
heyetlerin özel defteri imzalamaları için imza kürsüsü yer almaktadır.
Müzenin girişi olan bu kulede bulunan aktüalite panolarında Anıtkabir’de
yapılan önemli törenlere ait fotoğraflar da sergilenmektedir.
İNKILÂP KULESİ
Müzenin devamı olan bu kulede Atatürk’ün giydiği elbiseler
sergilenmektedir. Müzenin giysi bölümü olarak kullanılan bu kulede;
Anadolu Üniversitesi eski rektörü Prof. Dr.Yılmaz Büyükerşen’in yaptığı
Atatürk’ün gerçek boyutlarında balmumu heykeli bulunmaktadır.
CUMHURİYET KULESİ
Kulenin içinde, Atatürk’ün öğrenim gördüğü Manastır Askeri İdadisi ile
Sivas ve Erzurum Kongre binaları ve I. TBMM binalarının maketleri ve o
dönemlere ait fotoğraflar sergilenmektedir.
SANAT GALERİSİ
Cumhuriyet Kulesi ve Müdafaa-i Hukuk Kuleleri arasında yer alan bu
bölümde Atatürk’ün özel kitaplığı teşhir edilmektedir.
MOZOLE
Anıtkabir’in en önemli bölümü olan mozoleye çıkan 42 basamaklı
merdivenlerin ortasında “Hitabet Kürsüsü” yer almaktadır. Mermer
kürsünün tören meydanı cephesi dairesel geometrik motiflerle süslü olup,
ortasında Atatürk’ün “Hakimiyet kayıtsız şartsız milletindir” sözü
yazılıdır. Kürsü Kenan Yontuç’un eseridir. Mozole 72x52x17 m.
boyutlarında uzunca dikdörtgen bir plan üzerine kurulmuş olup, ön ve
arka sekiz, yan cepheler ise 14.40 m. yüksekliğinde ondört kolonatla
çevrelenmiştir. Mozole cephesinde, solda Atatürk’ün Türk gençliğine
hitabı, sağda ise Cumhuriyet’in kuruluşunun 10. yıldönümünde söylediği
nutku yer almaktadır. Harfler taş kabartma üzerine altın yaldızlarla
yazılmıştır.

ŞEREF HOLÜ
Şeref holüne bronz kapılardan girilir. Girişte sağda Atatürk’ün 29
Ekim 1938 tarihli Türk ordusuna son mesajı, solda ise 2. Cumhurbaşkanı
İsmet İnönü’nün Atatürk’ün ölümü üzerine yayınladığı 21 Kasım 1938
tarihli Türk milletine taziye mesajı yer almaktadır.
Bu iki yazıt Atatürk’ün doğumunun 100. yılı olan 1981’de yazılmıştır.
Girişin tam karşısında büyük pencerenin yer aldığı nişin içinde,
Atatürk’ün sembolik lahdi bulunmaktadır. Lahit taşı tek parça kırmızı
mermer olup 40 ton ağırlığındadır. Lahit taşının yer aldığı bölüm ise
beyaz Afyon mermeri ile kaplıdır. Şeref holünün zemini Adana ve
Hatay’dan, yan duvarları ise Afyon ve Bilecik’ten getirilen kırmızı,
siyah, yeşil ve kaplan postu mermerlerle kaplanmıştır. Şeref holünün 27
kirişten oluşan tavanı ile yan galeri tavanları mozaik ile süslenmiştir.
Şeref holünün yüksekliği 17 m. olup, yan duvarlarında altışardan 12 adet
bronz meşale bulunmaktadır. Mozole yapısının üstü, düz kurşun çatı ile
örtülüdür.

MEZAR ODASI
Atatürk’ün aziz naaşı, mozolenin zemin katında doğrudan doğruya
toprağa kazılmış bir mezarda bulunmaktadır. Mozolenin birinci katı olan
şeref holündeki sembolik lahit taşının tam altında bulunan mezar odası
Selçuklu ve Osmanlı mimari stilinde sekizgen planlı olup, piramidal
külahlı, tavanı geometrik motifli mozaiklerle süslenmiştir. Zemin ve
duvarlar siyah, beyaz, kırmızı mermerlerle kaplanmıştır. Mezar odasının
ortasında kıble yönünde kırmızı mermer sanduka yer almaktadır. Mermer
sandukanın çevresinde bütün illerden ve KKTC’den ve Azerbaycan’dan
gönderilen toprakların konulduğu pirinç vazolar bulunmaktadır. |